فلج مغزی یا بیماری سی پی (CP): علت، علائم و درمان با فیزیوتراپی

فلج1

فلج مغزی (بیماری CP) یک اختلال عصبی است که بر جنبش کودک، مهارت‌های حرکتی و تنش عضلانی تأثیر می‌گذارد. در اغلب موارد، فلج مغزی به علت آسیبهایی ایجاد می‌شود که قبل از تولد یا در هنگام تولد یا مدت کوتاهی پس از تولد به مغز او وارد می‌شود. در حال حاضر درمانی برای فلج مغزی وجود ندارد، اما روش‌های درمانی متعددی وجود دارد که کمک می‌کند نوزادان و کودکان زندگی با کیفیتی داشته و در بزرگسالی موفق باشند. متأسفانه، فلج مغزی، بسته به شدت اختلال، می‌تواند باعث ایجاد دیگر مشکلات پزشکی نیز شود. سایر مشکلات پزشکی مرتبط با فلج مغزی عبارتند از: مشکلات گفتاری، معلولیت‌های یادگیری، و مشکلات شنوایی و بینایی.

اگرچه فلج مغزی مشکلی است که درمانی ندارد، اما روش‌هایی برای کاهش علائم فلج مغزی و بهبود کیفیت زندگی افراد وجود دارد. هدف از درمان‌های مختلف ارائه شده توسط متخصصین ما در کلینیک طب فیزیک و توانبخشی دکتر سعیدی، بهبود شرایط فلج مغزی و تجربیات روزمره‌ی افراد مبتلا می‌باشد. درمان‌ها کمک می‌کنند که فرد روش‌هایی برای فعالیت‌های حرکتی، کششی، شنوایی، خوردن، آشامیدن، یادگیری، صحبت کردن، و پیشرفت اجتماعی یاد بگیرد. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ی ۰۲۱۶۶۵۳۳۲۴۵ تماس حاصل فرمایید

علل


در برخی از موارد، علل فلج مغزی (بیماری سی پی) ناشناخته است.

در هنگام بارداری و تولد

اختلال فلج مغزی کودکان ممکن است در حین بارداری به علت عدم رشد مناسب مغز یا وارد شدن آسیب به مغز به وجود آید. علل آسیب‌های وارده به مغز در حین بارداری عبارتند از:

  • بیماری و کسالت مادر
  • ژنتیک
  • استفاده از داروهای غیرمجاز

فلج مغزی حتی ممکن است در هنگام تولد رخ دهد. نوزادانی که زود متولد می‌شوند در معرض ابتلا به فلج مغزی هستند. نوزادان نارس نیز در معرض کمبود اکسیژن و مشکلات پزشکی دیگری که منجر به آسیب مغزی و در نهایت فلج مغزی می‌شوند، قرار دارند.

تصادف در دوران کودکی

در بعضی موارد، کودکان در دوران کودکی تصادفی داشته‌اند که باعث آسیب به مغز و فلج مغزی شده است. علاوه بر این، نوزادان یا کودکان نوپا ممکن است به یک بیماری شدید مانند مننژیت مبتلا شوند که خود می‌تواند منجر به آسیب مغز و فلج مغزی شود.

بی توجهی پزشکی

یکی دیگر از علل احتمالی فلج مغزی کودکان، آسیب مغزی ناشی از بی توجهی پزشکی است. هنگامی که نوزاد در طول زایمان از اکسیژن محروم شود، آسیب وارده به او به اندازه‌ای زیاد است که باعث فلج مغزی می‌شود. استفاده نامناسب از پنس‌ها و ابزارهای دیگر در هنگام گرفتن و تحویل نوزاد نیز موجب آسیب به مغز می‌شود. همچنین ممکن است پزشک در انجام کاری، مانند حضور به موقع در بخش سزارین یا عدم انجام کار به طور کامل و عدم نظارت صحیح بر سلامت جنین، یا تشخیص و درمان عفونت‌ها کوتاهی کرده باشد.

انواع و نشانه‌ها


شدت و نوع فلج مغزی کودکان ممکن است متفاوت باشد. فلج مغزی انواع مختلفی دارد که نوزادان و کودکان را به روش‌های مختلفی تحت تاثیر قرار می دهد:

فلج مغزی اسپاستیک

اسپاستیک کوادری پلژی شدیدترین نوع فلج مغزی (بیماری CP) اسپاستیک است. این نوع فلج مغزی می‌تواند بر تمام بدن کودک تاثیر گذاشته و کودک را در معرض خطر ناهنجاری‌های اندامی قرار دهد. فلج مغزی اسپاستیک به علت نشانه‌ها و ویژگی‌های متمایزی که دارد از سایر انواع فلج مغزی متفاوت است. علائم و ویژگی‌های رایج فلج مغزی عبارتند از:

  • عدم رسیدن به مرحله تکامل در قدم زدن، خزیدن و نشستن
  • حرکت غیر عادی
  • منع حرکتی
  • عضلات سفت
  • هر چه کودک بیشتر حرکت کند، عضلات سفت‌تر می‌شوند
  • مشکل در کنترل عضلات بصورت مجزا
  • مشکل در تغییر حالت به حالت دیگر

بسیاری از کودکان مبتلا به کوادری پالژی اسپاستیک دچار تشنج‌های مزمن نیز می‌شوند، بنابراین مهم است که با یک تیم مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنید تا بهترین روش‌های درمان را پیدا کنید.

دیپلژی اسپاستیک

شکل دیگری از اسپاستیک فلج مغزی، دیپلژی اسپاستیک است. دیپلژی اسپاستیک به شدت کوادری پالژی اسپاستیک نیست، زیرا کودکان مبتلا به این نوع فلج، قادر به راه رفتن هستند. با این حال، آنها اغلب بر روی انگشتان پا راه می‌روند و در حفظ تعادل و هماهنگی مشکل دارند. سایر علائم دیپلژی اسپاستیک عبارتند از: تاخیر در رسیدن به تکامل در هر کاری، خستگی، تشنج، "زانوهای خم شده" و همیشه دولا راه رفتن. پاها اغلب بیش از دست‌ها تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

فلج مغزی دیس کتینیت

فلج مغزی دیس کینتیک دومین فلج مغزی شایع است. علائم فلج مغزی دیس کینتیکی عبارتند از:

  • حرکات تکراری، پیچ خورده (دیستونیا)
  • حرکات آهسته، چرخشی (آتتوز)
  • حرکات غیر قابل پیش بینی و نامنظم (تشنج)
  • وضعیت عجیب
  • حرکاتی که از آهسته تا سریع متغیر بوده و با درد همراه هستند

فلج مغزی آتاکسی

این نوع فلج مغزی کمتر رایج است و علائم آن عبارتند از: تعادل کم، ناهماهنگی، لرزش و حرکات ضعیف.

فلج مغزی ترکیبی

فلج مغزی ترکیبی زمانی اتفاق می افتد که کودک دو یا چند نوع از انواع فلج مغزی فوق الذکر را همزمان داشته باشد. هنگامی که کودکان فلج مغزی ترکیبی دارند، ممکن است با توجه به اختلالی که دارند، ترکیبی از علائم را نشان دهند.

تشخیص


هنگام تشخیص فلج مغزی کودکان، پزشکان به دنبال هماهنگی کم، حرکات اسپاستیک و حرکات غیرقابل کنترل عضلات هستند. همچنین پزشکان پیشرفت نوزاد یا کودک را نمایش می‌دهند. بررسی پیشرفت بیمار به پزشک اجازه خواهد داد که ببینند آیا بیمار دچار تاخیر حرکتی یا هر نوع تاخیر رشدی است. آزمایش‌هایی که فلج مغزی را تأیید می‌کنند، شامل آزمایش خون و سونوگرافی جمجمه است که به پزشکان کمک می‌کند تا تصویری از بافت مغز را ببیند، MRI که به پزشکان اجازه می‌دهد رزونانس و تراکم بافت مغز را ببینند و سی تی اسکن که اسکن عمیق و سه بعدی از مغز کودک است.

درمان فلج مغزی


در حال حاضر درمانی برای فلج مغزی کودکان وجود ندارد، اما روش‌های مختلف درمان مفید بوده و کیفیت زندگی نوزادان و کودکان را بهبود می‌بخشند.

داروها

در بسیاری از موارد، ممکن است داروهایی برای کنترل اختلالات، کمک به کنترل حرکات اسپاستیک، تشنج و کنترل درد تجویز شود. داروهای متنوعی وجود دارد که به افراد مبتلا به فلج مغزی (بیماری CP) کمک می‌کند. رایج‌ترین داروها عبارتند از:

  •  داروهای ضد اسپاسم مانند باکلوفن و والیوم
  • داروهای ضد افسردگی مانند پاکسیل و لگزاپرو
  • داروهای ضد التهابی، مانند داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و کورتیکواستروئیدها
  • نرم کننده مدفوع
  • داروهای ضد انعقادی مانند گاباپنتین و توپیرامات

فیزیوتراپی

فلج2

فیزیوتراپی بر تشویق فرد به انجام مهارت‌های حرکتی روزمره مانند نشستن، راه رفتن، بازی کردن، لباس پوشیدن و دستشویی رفتن تمرکز می‌کند. در فیزیوتراپی از آموزش‌های تخصصی مانند آموزش حرکات و تجهیزات حرکتی، از جمله فریم‌های پیاده‌روی، صندلی‌های چرخدار، صندلی‌های حمایتی، کفش و ارتوتیک‌ها استفاده می‌شود.

روش های کنترل درد

فلج3

مطالعات نشان داده اند آن دسته از کودکان مبتلا به فلج مغزی (بیماری CP) که درد دارند، بیشتر از دیگر کودکان با اضطراب، سرخوردگی و ترس مبارزه می‌کنند. آنها در معرض خطر افسردگی و عدم تمایل به انجام فعالیت‌های عادی هستند. از آنجا که روش‌های درمان‌ فلج مغزی، مانند تمرینات فیزیوتراپی، باعث ایجاد درد می‌شوند، اغلب بیماران علاقه‌ای به درمان نشان نمی‌دهند وممکن است از انجام تمرینات امتناع کنند. این عدم علاقه تاثیر منفی زیادی دارد، زیرا درمان باعث کاهش درد و افزایش تحرک در دراز مدت می‌شود. متخصصین فیزیوتراپی از روش‌های غیر تهاجمی مانند سرگرمی، آموزش آرامش، بازخورد زیستی (بیوفیدبک)، و ماساژ درمانی برای کنترل درد در برخی از کودکان و بزرگسالان مبتلا به فلج مغزی استفاده می‌کنند.

درمان شغلی

فلج4

درمان شغلی شامل کار با یک کودک مبتلا به فلج مغزی (بیماری CP) است که فعالیت‌های روزمره را انجام می‌دهد و آنها را چالش می‌یابد. کارهایی که انجام می‌شوند، کارهایی هستند که کودک و خانواده به عنوان اهداف درمان انتخاب کرده‌اند. این کارها شامل فعالیت‌های حرکتی، مراقبت از خود، برقراری ارتباط، بازی یا فعالیت‌های مدرسه است.

درمان اندام فوقانی هر دو طرف بدن

فلج5

درمان اندام فوقانی دو طرف، یک درمان گسترده برای کودکان مبتلا به فلج مغزی همی پلژی است (فلج شدید دست و پا در یک طرف بدن) که یک دستشان مشکل حرکتی دارد. این روش درمان شامل تمرینات برنامه ریزی شده، کارهایی که با دو دست انجام می‌شوندو بازی‌ها و فعالیت‌هایی برای بهبود توانایی کودک در استفاده همزمان از هر دو دست می‌باشد. برنامه‌های موفقیت آمیز زیاد بوده و برای کودک بسیار جالب و هیجان‌انگیز هستند.

درمان با اعمال محدودیت‌های حرکتی برای پا

فلج6

درمان با اعمال محدودیت‌های حرکتی یک روش درمان برای افزایش حرکت بازوی آسیب دیده کودکان مبتلا به فلج مغزی (بیماری CP) همی پلژی است. همچنین، مشخص شده است که درمان با اعمال محدودیت‌های حرکتی باعث بهبود حرکت پا - از جمله حفظ تعادل، خزیدن، ایستادن، و توانایی پیاده روی- می‌شوند.