آرتروز گردن علائم و درمان

اسپوندیلوز گردن(آرتروز گردن) عارضه‌ای است که معمولاً بیشتر در سنین بالا رواج دارد و مفصل‌های گردن را درگیر می‌کند و باعث بروز گردن درد می شود. این عارضه در نتیجه سایش و فرسایش غضروف و استخوان‌های مهره‌های گردنی رخ می‌دهد و به مرور منجر به درد کتف و شانه میشود. اگرچه آرتروز گردن عمدتاً بیماری‌ وابسته به سن می باشد، اما نقش عوامل دیگر در بروز آن را نیز نمی‌توان نادیده گرفت. بر اساس پژوهش‌های انجام شده، بیش از ۹۰% افراد بالای ۶۵ سال به این عارضه مبتلا هستند، اگرچه شدت بیماری در برخی از این سالمندان به اندازه‌ای کم است که هیچ‌گاه متوجه علائم آرتروز گردن نمی‌شوند. از سوی دیگر برخی از بیماران با دردی مزمن دست و پنجه نرم می‌کنند، هر چند بسیاری از مبتلایان قادراند فعالیت‌های روزمرّه خود را مانند سابق ادامه دهند.

صدادادن مهره های گردن نوعی صدای ترق و تروق یا شبیه کلیک کردن است که هنگام چرخاندن سر به طرفین ایجاد می‌شود. این صدا، شبیه به صدایی که هنگام چرخاندن انگشت‌ها بوجود می‌آید. بسیاری از مردم عادت دارند پس از بیدار شدن از خواب یا پس از کار طولانی پشت میز، گردن خود را برای از بین بردن فشار عضلانی بپیچانند. اگرچه افراد پس از چرخاندن گردن و ایجاد این صدا احساس راحتی می‌کنند اما تکرار این کار برای سلامتی مضر است. این کار باعث گردن درد و ارتروز گردن می‌شود.

علت

برخی از علل آرتروز گردن عبارتند از:

افزایش سن

افزایش سن میتواند یکی از موارد علت درد گردن باشد .آرتروز گردن غالباً پیامد تغییر در مفصل‌های گردن است که نتیجه گریزناپذیر بالا رفتن سن به شمار می‌رود. دیسک‌های ستون مهره‌ها در حدود ۴۰ سالگی خشک می‌شوند و به تدریج تحلیل می‌روند؛ و به این ترتیب نمی‌توانند نقش حفاظتی بین استخوان‌های گردن را به خوبی ایفا کنند. همچنین همگام با گذر عمر دیسک‌ها ترک برمی‌دارند و در نتیجه برجستگی یا فتق دیسک رخ می‌دهد. به علاوه خارهای استخوانی یا زائده‌های استخوانی نیز به وجود می‌آیند. فتق دیسک و خارهای استخوانی با وارد کردن فشار مضاعف بر نخاع و ریشه‌های عصبی به بروز درد مفصل دامن می‌زنند. رباط‌ها (لیگامان‌های) ستون مهره‌ها، یعنی رشته‌های بافتی اتصال دهنده‌ی استخوان‌ها، نیز با پا به سن گذاشتن سفت‌تر می‌شوند و در نتیجه حرکت دادن گردن دشوارتر یا دردناک می‌گردد.

عوامل دیگر

آرتروز گردن به جز عامل سن به علت وجود عامل‌های دیگری نیز بروز می‌یابد که در زیر به شماری از آنها اشاره می‌کنیم:

  • آسیب‌های گردن
  • فعالیت‌هایی شغلی مانند بلند کردن اشیاء سنگین که فشار زیادی به گردن وارد می‌کند و منجر به کشیدگی بیش از حد آن می‌شود و می تواند علت آرتروز گردن باشد.
  • نگه داشتن گردن در حالتی نامناسب به مدت طولانی یا تکرار حرکت‌های یکسان گردن در طول روز (فشار مکرر)
  • عامل‌های ژنتیکی (سابقه ابتلا به اسپوندیلوز گردنی در خانواده)
  • استعمال دخانیات
  • داشتن اضافه وزن و عدم فعالیت

علائم آرتروز گردن

علائم اکثر افراد مبتلا به آرتروز گردن قابل توجه نیست. شدت علائم آرتروز گردن در صورت بروز یافتن متفاوت است و می‌تواند خفیف تا شدید باشد؛ و به تدریج یا به یکباره بیمار را درگیر کند. یکی از علائم رایج، درد اطراف استخوان کتف است. بیماران از درد در امتداد بازو و انگشتان شکایت دارند. گاهی درد هنگام نشستن و برخاستن، عطسه یا سرفه کردن یا رو به عقب چرخاندن گردن تشدید می‌شود. دیگر علامت آرتروز گردن که رایج می باشد ضعف عضلانی است که باعث می‌شود بالا بردن بازوها یا محکم نگه داشتن اشیاء دشوار گردد.

علائم متداول دیگر عبارت‌اند از:

  • خشکی و گرفتگی گردن که به مرور زمان تشدید می‌شود
  • سردردهایی که اکثر اوقات در پشت سر بروز می‌یابند.
  • گزگز کردن یا کرختی که عمدتاً شانه‌ها و بازوها را درگیر می‌کند، البته این حالت در پاها نیز پیش می‌آید.

از دست دادن کنترل مثانه یا روده و عدم تعادل نیز از علایم آرتروز گردن نه چندان رایج به شمار می‌آیند. اگر ناگهان در پاها، بازوها یا شانه‌تان احساس کرختی یا گزگز کردید یا کنترل مثانه یا روده‌تان را از دست دادید، بی‌درنگ به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص

روش های تشخیص آرتروز گردن عبارتند از:

معاینه فیزیکی

پزشک در ابتدا پرسش‌هایی را در زمینه بروز علائم مطرح می‌کند، سپس مجموعه‌ای از آزمایش‌ها را انجام می‌دهد. یک معاینه معمولی شامل بررسی واکنش‌ها، دامنه حرکتی گردن و ضعف عضلانی می‌شود. همچنین احتمالاً پزشک نحوه راه رفتن بیمار را نیز مشاهده می‌کند. در نهایت وی با در نظر گرفتن تمامی این موارد تشخیص می‌دهد که آیا اعصاب و نخاع تحت فشار بیش از اندازه قرار دارند یا خیر. اگر پزشک احتمال دهد که بیمار به آرتروز گردن مبتلا است، آزمایش‌های تصویربرداری و آزمون‌های عملکرد عصبی را برای تأیید تشخیص‌اش تجویز خواهد کرد.

آزمایش‌های تصویربرداری

  • پرتونگاری (اشعه ایکس) برای بررسی وجود خارهای استخوانی و دیگر ناهنجاری‌ها انجام می‌شود.
  • مقطع‌نگاری رایانه‌ای (سی. تی. اسکن) تصویرهای جامع‌تری را از گردن در اختیار می‌گذارد.
  • تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام. آر. آی.)، با بهره‌گیری از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی در تولید تصویر، برای تعیین محل تحت فشار قرار گرفتن عصب مفید است.
  • میلوگرام با تزریق مواد رنگی ناحیه‌های خاصی از ستون مهره‌ها را مشخص می‌سازد، سپس سی.تی. اسکن یا پرتونگاری (اشعه ایکس) برای تهیه عکس‌هایی با جزییات بیشتر از آن ناحیه‌ها انجام می‌شود.

آزمون‌های عملکرد عصبی

  • در عضله نگاری برقی (EMG) مشخص می‌شود که آیا اعصاب هنگام ارسال سیگنال‌ها به عضله‌ها عملکرد طبیعی دارند یا خیر؛ به بیان دیگر، فعالیت الکتریکی اعصاب اندازه‌گیری می‌شود.
  • در آزمایش هدایت عصبی، سرعت و شدت سیگنال‌های ارسالی از سوی اعصاب بررسی می‌شود. این آزمایش با قرار دادن الکترودهایی بر روی پست در محل عصب مورد نظر انجام می‌پذیرد.

درمان

درمان‌ آرتروز گردن بر تسکین گردن درد، کاهش احتمال آسیب دائمی و کمک به بیمار برای گذران یک زندگی طبیعی متمرکز می‌شوند. روش‌های غیرجراحی معمولاً بسیار کارآمد هستند.

فیزیوتراپی

گاهی پزشک بیمار را به یک دکتر فیزیوتراپی معرفی می‌کند. دکتر فیزیوتراپی با انجام روش‌های خاص و نرمش‌های کشش گردن و شانه به بیمار کمک می‌کند تا این عضله‌ها را قوی‌تر سازد و درد گردن خود را تسکین بخشد. همچنین امکان دارد دستگاه کشش گردن نیز به کار رود که از وزنه‌هایی برای افزایش فضای بین مفصل‌های گردنی و کاهش فشار روی دیسک‌ گردن و ریشه‌های اعصاب  استفاده می‌کند.

داروها

پزشک در صورت مؤثر نبودن داروهایی که فروش بدون نسخه‌شان آزاد است، داروهای خاصی را تجویز خواهد کرد که در زیر به چند مورد از آنها اشاره می‌کنیم:

  • شل کننده‌های عضلات، مانند سیکلوبنزاپرین، برای درمان اسپاسم‌ها و گرفتگی‌های عضلانی
  • مسکن‌هایی مانند هیدروکودون، برای تسکین درد
  • داروهای ضد صرع مانند گاباپنتین برای تسکین درد ناشی از آسیب عصبی

درمان‌های مکمل و جایگزین

 طب سوزنی، ماساژ یا مکمل‌های گیاهی برای برخی از بیماران نتیجه‌بخش بوده‌اند. اما به خاطر داشته باشید که پیش از روی آوردن به یک روش درمانی دیگر حتماً در این باره با پزشک خود مشورت کنید.

ورزش های آرتروز گردن: ورزش‌های کم برخورد (برای مثال شنا یا دوچرخه سواری) با تقویت عضله‌های حمایت کننده ستون مهره‌ها باعث کاهش و درمان گردن درد می‌شوند. ضمناً ورزش کردن انعطاف‌پذیری را نیز افزایش می‌دهد که معمولاً در نتیجه ابتلا به استئوآرتریت (آرتروز گردن) به تدریج رو به  کاهش می‌گذارد.

استراحت: استراحت نیز واقعاً یک راهکار درمانی به شمار می‌رود. اگر از حمله ناگهانی درد گردن رنج می‌برید، چند روز به خود استراحت دهید تا درد تسکین یابد. البته عدم فعالیت طولانی مدت نیز منجر به دردناک شدن مفاصل می‌شود.

تزریق در ستون مهره‌ها: گاهی پزشک تزریق مواد استروئیدی در فضای اپیدورال را پیشنهاد می‌کند. در این روش داروهای ضدالتهاب قوی مستقیماً به ناحیه‌ی ملتهب وارد می‌شوند. گاهی اوقات برای درمان آرتروز گردن تزریق در مفصل فاست نیز انجام می‌شود.

جراحی

در صورت وخامت عارضه و مقاوم بودن آن در برابر دیگر گونه‌های درمانی انجام عمل جراحی ضرورت می‌یابد. خارهای استخوانی، بخش‌هایی از گردن یا دیسک برجسته حین انجام عمل برداشته می‌شوند تا فضای بیشتری در اختیار عصب‌ها و نخاع قرار بگیرد. به ندرت برای درمان اسپوندیلوز گردن به جراحی روی آورده می‌شود.

تغییر دادن سبک زندگی برای تسکین درد ملایم

در صورت ملایم بودن عارضه آرتروز گردن، می‌توان آن را با رعایت چند نکته در خانه درمان نمود. از داروخانه مسکن‌هایی مانند استامینوفن یا داروهای ضدالتهابی مانند ناپروکسین را تهیه کنید که فروش بدون نسخه‌شان آزاد است. برای تسکین درد عضله‌های دردناک، کمپرس سرد یا گرم بر روی گردن قرار دهید. با ورزش منظم روند بهبود خود را تسریع کنید. از یک گردن‌بند طبی یا محافظ گردن نرم برای تسکین موقت درد استفاده کنید، البته این محافظ را به مدت طولانی دور گردن نبندید، چون خود باعث تضعیف عضله‌ها می‌شود. درمان جراحی آرتروز گردن تنها در صورت عدم موثر بودن درمان های دیگر در بهبود درد گردن از طرف پزشک تجویز می شود.