اهمیت ورزش (تمرین) درمانی در فیزیوتراپی چیست؟

photo_2017-03-29_12-09-41

اینکه ورزش و تحرک فیزیکی برای سلامت جسم و روان مفید است، یافته تازه‌ای محسوب نمی‌شود. اما یک جای کار همیشه ایراد داشت. کمتر کسی حتی بعد از مشاهده معجزه ورزش، تمریناتش را ادامه می‌داد. ورزش کردن باعث می‌شود توجه بیمار از نگرانی‌ها و سایر مسایل ناراحت کننده به نکات دیگر برگردانده شود و به علاوه به بهبود اعتماد به نفس کمک می‌کند. این مسایل هم می‌تواند به کاهش افسردگی بینجامد. ورزش درمانی از اصول پایه توانبخشی است. ورزش درمانی، از فعالیت‌های بدنی برای جلوگیری و درمان بیماری‌ها و توابخشی بیماران استفاده می‌کند. بسیاری از بیماری‌ها را می توان با استفاده از ورزش درمان کرد و یا اینکه از پیشرفت آنها جلوگیری کرد. از جمله این بیماری‌ها، بیماری‌های اسکلتی عضلانی هستند که شامل دردهای شانه، کمر، گردن، زانو و انواع آرتروزها می‌شوند. البته باید خاطر نشان کرد که ورزش کردن درست و اصولی به جلوگیری از بیماری ها کمک می‌کند. همچنین از دیگر مزایای ورزش درمانی این است که می‌توان در کنار کنترل بیماری‌ها، استفاده از داروهای شیمیایی را کم کرد و به افزایش کیفیت زندگی کمک کرد.

متخصصین ما در کلینیک طب فیزیکی و توان‌بخشی دکتر سعیدی با در نظر گرفتن سابقه‌ی پزشکی بیمار و انجام معایناتی از شرایط و توانایی‌های فیزیکی او، ورزش درمانی را آغاز می‌کنند. پزشک بر اساس ارزیابی‌های اولیه‌ی خود، فرایند درمانی که شامل یک برنامه ورزشی متناسب با نیازهای بیمار است را برنامه‌ریزی خواهد کرد. این برنامه‌های ورزش درمانی با تأکید بر بهبود تدریجی بیمار، با دقت زیادی تحت نظارت قرار می گیرند. با بهره‌گیری از این حرکات ورزشی پزشک می‌تواند به بهبود بیمار کمک کند و در صورت نیاز، این برنامه‌ی درمانی را بر اساس میزان پیشرفت بیمار تغییر دهد. جهت مشاوره یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره ۰۲۱۶۶۵۳۳۲۴۵ تماس حاصل فرمایید.

ورزش درمانی چیست؟


ورزش درمانی یعنی استفاده از حرکت جهات اهداف درمانی که این اهداف عبارتند از تقویت عضلات، حفظ دامنه حرکتی و کارآیی عضو، ایجاد تعادل و هماهنگی عصبی – عضلانی، بهبود سلامتی و کاهش درد. در حرکت درمانی اگر فرد بتواند حرکات را خودش انجام دهد از تمرینات فعال و اگر نتوانست از تمرینات غیر فعال استفاده می‌شود.

نقش ورزش درمانی چیست؟


از ورزش درمانی در مشکلات زیر می‌توان کمک گرفت:

  • کاهش دردهای مفصل شانه
  • کاهش دردهای مفصل آرنج و مچ دست
  • کاهش دردهای مفصل زانو
  • کاهش درد و انحراف ستون فقرات
  • کم کردن عوارض پس از عملهای ارتوپدی
  • جلوگیری و درمان پوکی استخوان
  • پیشگیری از پیشرفت آرتروز مفاصل
  • جلوگیری از دردهای مفاصل و عضلات

هدف اولیه‌ی هر برنامه‌ی ورزش درمانی کاهش درد و التهاب است. در مرحله­‌ی بعدی، هدف ممکن است به سمت بازیابی دامنه‌ی حرکتی و توان عضلانی و افزایش استقامت تغییر پیدا کند.

برنامه‌های ورزشی درمانی


برنامه‌های ورزشی درمانی شامل موارد زیر است:

  • تمرینات تقویتی: با هدف افزایش توان، با تأکید بر حرکات قدرتی سنگین و تکرار کم
  • تمرینات استقامتی: با هدف افزایش استقامت، در این تمرینات عضلات بیشتری برای مدت زمانی طولانی‌تر درگیر می‌شوند.
  • تمرینات انعطافپذیری: با هدف افزایش انعطاف‌پذیری و با تأکید بر کشش و حرکت عضلات
  • تمرینات تعادلی و موزونی: برای افزایش تعادل و هماهنگی عضلانی، با تأکید بر مرکز ثقل بدن
  • ارزیابی حرکت‌های کاربردی: سیستم ارزیابی گزینشی حرکات کاربردی (SFMA)، یک سیستم تشخیص مبتنی بر حرکت است  که هفت الگوی حرکتی را ارزیابی می‌کند. این سیستم به سرعت دلیل اصلی علائم درد عضلانی را تشخیص می‌دهد و این امکان را برای پزشک فراهم می‌آورد تا تمریناتی متناسب با مشکلات زمینه‌ای بیمار تجویز کند.

ورزش درمانی برای مشکلات مختلف


حرکات ورزشی زانو

vafizio

تمریناتی که برای تسکین درد زانو مورد استفاده قرار می‌گیرند را  بر اساس آسیب‌های خاصی که به زانو وارد می‌آورند، از قبیل کشیدگی و التهاب تاندون زانو، درد کشکک زانو (زانو دوندگان)، آرتروز زانو، روماتیسم زانو، خشکی و بی حرکتی زانو، نرمی کشکک زانو (کندرومالاسی)، ازگود اشلاتر (درد زیر کشکک زانو)، آب آوردن زانو، منیسک زانو و آسیب رباط صلیبی (ACL)، می توان به سه نوع ابتدایی، میانی و انتهایی تقسیم‌بندی کرد. به منظور تسکین واقعی درد، افزایش تحرک و انعطاف‌پذیری، و درمان درد زانو، انجام منظم برخی از تمرینات زانو ضروری است. باید توجه داشت که در حالیکه در برخی از بیماری‌ها امکان انجام تمریناتی جدی‌تر وجود دارد در مورد برخی دیگر نیاز است که روندی ملایم در پیش گرفته شود.

حرکات ورزشی کمر

vafizio1

یکی از روش‌های کلیدی تسکین دردهای پشت و نواحی پایینی کمر و کمک به جلوگیری از رخداد مجدد این دردها، انجام تمرینات توانبخشی و حرکات ورزشی مناسب نواحی پشت و پایینی کمر است. یک تمرین درمانی جامع، ترکیبی از حرکات کششی، تقویتی و هوازی است که می‌تواند شرایط نواحی کمری را بهبود بخشد. برخی از انواع عضلاتی که از ستون فقرات محافظت می‌کنند و نیاز به انجام تمرینات اصلاحی دارند، عبارتند از:

  • عضلات اکستانسور (عضلات پشت و گلوتئال)
  • عضلات خم کننده (عضلات شکم و ایلیوپسواس)
  • عضلات مورب و یا چرخاننده (عضلات کناری)

ورزش درمانی کمر برای درمان و بهبود درد کمر حاصل از مشکلات مختلف کمر مناسب هستند، مشکلات مختلفی که منجر به درد کمر می‌شوند عبارتند از: سیاتیک، رگ به رگ شدن، خشکی و گرفتگی عضلات کمر، دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی، سرخوردگی مهره کمر، آرتروز ستون فقرات، گودی کمر و قوز کمر.

حرکات ورزشی گردن

vafizio2

انجام حرکات ورزشی گردن، تقریباً بخش ثابتی از هر برنامه‌ی درمانی تسکین دردهای گردنی ناشی از آرتروز‌، فتق دیسک‌های بین‌ مهره‌ای گردن، اسپاسم‌ و کشیدگی‌، به حساب می‌آید. یک برنامه‌ی معمول تمرینی گردن شامل ترکیبی از حرکات کششی، تقویتی، ورزش‌های هوازی و احتمالاً تمرینات مرتبط با نقاط ماشه‌ای خواهد بود.

تمریناتی ورزشی برای مشکلات شانه

vafizio3

مؤثرترین شیوه‌ی درمانی در غالب مشکلات شانه بازیابی توان طبیعی و هماهنگی عضلات شانه است. انجام تمرینات توابخشی شانه در درمان کلی دردهای شانه‌ای و مرتبط با کمر بسیار ضروری است. انجام این تمرینات در بهبود عملکرد شانه‌ها بسیار مؤثر خواهد بود.

نوع تمرینی که برای بیمار در نظر گرفته می‌شود به علل آغازین دردهای شانه (دررفتگی شانه، شانه منجمد، آرتروز شانه، پارگی و التهاب تاندون شانه) و آسیب شانه‌ای که بیمار به آن دچار شده است، بستگی خواهد داشت. معمولاً پس از یک تشخیص صحیح، بهره‌گیری از روش‌های درمانی کایروپرکتیک در تسکین دردها به خوبی عمل خواهد کرد و سپس انجام تمرینات توانبخشی در درمان تکمیلی و برطرف شدن دردهای شانه بسیار مؤثر خواهد بود.

حرکات ورزشی آرنج

vafizio4

انجام تمرینات توانبخشی آرنج، روشی برای فرونشاندن درد و بازیابی کامل کارایی آرنج پس از آسیب‌های ورزشی (از قبیل عارضه‌ی آرنج تنیس‌بازان و عارضه‌ی آرنج گلف بازان) است و انجام حرکاتی برای تقویت توان کششی، انعطاف‌پذیری، استقامت و قدرت این مفصل را شامل می‌شود. معمولاً تمرینات و حرکات ورزشی مختلفی برای نائل آمدن به این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرند. در واقع هدف از این برنامه‌های توانبخشی، بازگرداندن تمام جنبه‌های آمادگی جسمانی آرنج به سطوح قبل از آسیب‌دیدگی است و به همین منظور بهره‌گیری از یک برنامه‌ی توانبخشی و تقویتی کامل برای حصول اطمینان از بهبود این مفصل و جلوگیری از آسیب‌دیدگی مجدد آن بسیار ضروری خواهد بود.

حرکات ورزشی مچ پا

vafizio5

هدف از انجام تمرینات توانبخشی مچ پا، بازیابی توان حرکتی این مفصل بدون هرگونه درد، تقویت عضلات پیرامونی، بهبود احساسات عمیق اندامی و آماده‌سازی ورزشکاران برای انجام تمرینات و یا شرکت در رقابت است.

تجویز ورزش درست مثل دارو می باشد. باید نوع ورزش، شدت آن، مدت آن فواصل انجام ورزش و زمان مراجعه بیمار برای ارزیابی بعدی مشخص باشد. برخی تمرین‌ها در یک بیماری درمان می‌باشند اما در نوع دیگر بیماری‌ها ممکن است ممنوع باشند. یکی از مهمترین مسایل در تجویز ورزش این است که باید به نحوی باشد که بیمار آنرا انجام دهد. بنابراین برنامه تمرین درمانی باید منحصر به بیمار باشد و برای بیماری خاص طراحی شده باشد. دادن یک جزوه کلی به بیماران برای انجام ورزش در مجامع تخصصی پذیرفته نیست. این بروشورها به شرطی قابل قبول می باشند که هر کدام از ورزش‌ها به بیمار توضیح داده شده و از بیمار امتحان به عمل آید که تمرین را درست انجام می دهد. متاسفانه حتی ورزش‌های مضر برای افراد سالم از طریق رسانه ‌ای عمومی تبلیغ می‌شوند.